Diş ve Çene Anatomisi


Dişlerin ve çene kemiklerinin dış şekil ve iç anatomileri ile ilgili daha detay bilgiye aşina olmak sizlerin çeşitli diş hastalıklarını ve tedavi yöntemlerini daha iyi anlamanıza ve değerlendirmenize yardımcı olacaktır. Bu sitede yer alan bilgileri konular hakkında bilgi sahibi olmanız için tasarlanmıştır. Detaylı olarak bulabileceğiniz konu başlıkları aşağıda belirtilmiştir.
Source Url: http://www.atesparlar.com/content/di%C5%9F-anatomisi-0

1.Dişler ve Bölümleri:
Diş iki ana kısımdan oluşur:
Kuron ve kök

  • Kuron (taç); dişeti üzerinde yer alan, dişin görünen ve mineyle kaplı bölümüdür
  • Kök; dişetinin altında, periodontal ligament tarafından kemiğe bağlandığı için çene kemiğinin içinde kalan kısımdır.
  • Boyun; dişeti çizgisinin tam altında yer alan diş minesi ve kökü arasında yer alan bölümdür. Kole yani diş boynu dişetiyle sarılı mine-sement birleşimidir.

♦ Kuron
Dişeti üzerinde yer alan, dişin görünen kısmına verilen isimdir.
Mine, dentin ve pulpa'dan oluşur.
Dişlerin görünümü şekil ve büyüklük bakımından çeşitlilik gösterir.

  • Ön kesici dişlerin, kesici bir alet gibi keskin kenarı vardır.
  • Köpek dişleri, kesici dişler ile küçük azı dişleri arasında yer alan uzun, sivri uçlu dişlerdir.
  • Küçük azı ve azı dişleri daha enlidir ve “tüberkül" dediğimiz çıkıntılı kısımları vardır. Tüberkül, dişin çiğneme yüzeyinde yer alan kabarık tümsek bölgeleridir.
  • Küçük azı ve azı dişlerde yer alan geniş tümseklerin varlığı, azı dişlerini ön dişlerden ayıran temel ayırıcı özelliktir.
  • Küçük azı dişleri iki tüberküllüdür.
  • Azı dişlerinin dört veya daha fazla tüberkülü bulunmaktadır.
  • Alt daimi kesici dişler, tırtıklı kenarı andıran üç küçük yükselti ile çıkar. Bu yükseltiler kullanımla yok olur ve dişler düz kenarlı hale gelir.
  • Üst dört daimi kesici dişler, üç küçük yükselti ile çıkabilir. Bu yükseltiler alt dişlerde görülenlerden daha az belirgindir. Bu yükseltiler de kullanımla yok olur ve düz kenarlı bir form alır.

♦ Mine

  • Dişin ve aynı zamanda insan vücudunun en sert dokusudur. Diş minesi, dişin açıkta kalan kısmını kaplayan sert, beyaz renkte ve koruyucu bir diş yapısıdır.
  • Küçük azı ve azı dişlerde yükselti, yarık ve çukur olarak şekillenir.
  • Vücuttaki en sert dokudur ve minede sinir bulunmaz.
  • Sadece minenin çatlaması veya zarar görmesi ağrılı olmayacaktır.
  • Mine tabakasında kan damaları da yer almaz. Bu nedenle çatlamış bir diş aynen eskisi gibi kalır. Mine, kemik veya dentin gibi kendini yenileyemez.

Mine; dişin en dış tabakası olup, dişe şeffaflığını verir. Mine doğada elmastan sonraki en sert maddedir ve hidroksi apatitten oluşur. Minenin yüzde doksanaltısı mineralden geri kalanı ise su ve organik maddeden oluşur. Minenin normal rengi açık sarıdan grimsi beyaza kadar çeşitlilik gösterir. Minenin altında dentin bulunmayan dişin uç kısımlarında renk bazen hafif bir mavi tona dönebilir. Mine yarısaydam olduğu için, dentinin rengi ve mine altındaki herhangi bir dolgu maddesi bir dişin fiziksel görünümünü güçlü bir şekilde etkiler.

♦ Dentin

  • Diş minesinin altında yer alan ve dişin ana kitlesini oluşturan dokudur.
  • Kuron kısmında mine tabakası, kök kısmında sement ile kaplıdır.
  • Dentin kuron ve kökte yer alan sinir ve kan damarlarını (pulpa) çevreler ve korur.
  • Dentin, daha dazla dentinin oluşabilmesi ve ağrıyı bildirebilmesi için canlı, yani yaşamsal bir dokudur.

# Koruyucu ikincil bir dentin tabakası pulpanın üzerine konulabilir.
# Bu durum, dentin tabakası açığa çıktığında çürük, aşınma, abrasyon, erozyon veya diş kırıklarına karşı tepki olarak oluşur.
# Dentin yukarıda belirtilen nedenlerle açığa çıktığında, diş sıcaklık değişikliklerine hassas hale gelir ve ağrı oluşur.

♦ Pulpa
Dişin iç kısmındaki boşlukta, pulpa (diş özü) adı verilen, dişi besleyen damar ve sinirlerden oluşan özelleşmiş bir bağ dokusu bulunur.

  • Diş pulpası, dişin en iç kısmında yer alan pulpa boşluğunda ve kök kanalı içerisinde yer alır.
  • Dişin en iç bölümünü oluşturur ve dentin ile çevrilidir.
  • Çürüme veya yaralanma nedeniyle pulpa, enfeksiyona maruz kaldığında ölür ve şiddetli bir ağrıya sebep olur. Dişin kökünde bir apse gelişir.
  • Dişi kurtarmak amacıyla kanal tadavisi uygulanmadığı takdirde dişin çekilmesi gerekecektir.

Pulpa; dişin özüdür ve dişin basınçları, termal etkileri algılamasını, kanlanmasını sağlayan kısmıdır. Dişlerin ağrıya hassas olmasının en önemli nedeni pulpadaki sinirlerin vucuttaki en hızlı sinirler olmasıdır.

♦ Kökler
Kökler çene kemiğinin içindeki diş yuvalarının içine gömülüdür.

  • Ön kesici dişler ve kaninlerin tek kökü vardır.
  • Küçük azı dişlerinin bir veya iki kökü vardır.
  • Azı dişlerinin iki veya üç kökü olabilir.
  • Her kökte sinir ve kan damarlarının içinden geçtiği bir kök kanalı bulunur.
  • Kökler Sement ile örtülüdür ve periodontal ligament tarafından yerinde tutulur.

♦ Sement

  • Sement, kök yüzeyini örten, ince kireçlenmiş bir tabakadır.
  • Diş boynunda diş minesi ile birleşir.
  • Sinir hücreleri barındırmaz.
  • Sement tabakası kökteki dentin tabakasını örter ve periodontal ligament' e bağlanır.


♦ Periodontal ligament
Periodontal ligament, sement ve alveolar kemik arasında yer alan dokudur. Dişin çeneye bağlı olmasını sağlayan elastik fibrelerden oluşur.

  • Sinir ve kan damarları içerir.
  • Periodontal bağ diş ve kemik arasında elastik bir yastık görevi görür. Dişteki hafif hareketler bu bağ sayesinde sağlanır
  • Dişler kemiğe kaskatı şekilde birleşmezler, esneklik vardır.
  • Diş, çene kemiklerinin "alveol" kısımlarına "periodontal ligament" ile tutunur. Periodontal ligament, diş kökünü saran sementin alveol kemiğe tutunmasını sağlayan farklı yönde ve uzunlukta bir çok ligamentin ortak adıdır. Periodontal ligament ve alveol kemik kaybı periodontitis olarak adlandırılır. Bu dişin mobilitesine (sallanmasına, dental mobilite) sebep olan genelde ağrısız bir hastalıktır.


2. Dişlerin isimleri ve ağızdaki pozisyonları:
A. Süt dişleri

Dişlerin isimleri

Ön Dişler Arka Dişler

Santral kesici I. Molar
Lateral (yan) kesici diş II. Molar
Kanin (köpek dişi)

B.Daimi dişler
Diş isimleri

Ön Dişler Arka Dişler
Santral kesici diş I. küçük azı
Lateral (yan) kesici II. küçük azı
Kanin ( köpek dişi) I. molar
II. molar
III. molar (akıl dişi)


3. Çene ve çene eklemleri (Temporomandibular Joints / TMJ)

♦ Temporomandibular eklemler yüzün iki tarafında, kulakların tam önünde yer alır.

  • Alt çenenin hareketi bu eklem vasıtasıyla mümkün olur.
  • Alt çene; mandibula veya mandibular kemik olarak adlandırılır.
  • Üst çene maksilla olarak adlandırılır ve şakak kemiğiyle (temporal kemik) birleşir.
  • “Temporomandibular" terimi temporal ve mandibular kemikler arasındaki ilişki ile ilgilidir.
  • Bu eklem olmadan çiğneme ve konuşma mümkün değildir.


TMJ bir çeşit dayanak(menteşe) eklemidir. Teknik olarak sürgülü dayanak eklemi olarak adlandırılır. Eklemin bu durumu, kemiğin hareket kabiliyetinin yüksek olmasını ve birçok farklı yöne hareket etmesini sağlar.

  • Ağız açılıp kapandığında alt çene yukarı aşağı hareket eder.
  • Yiyecekleri çiğnediğimizde ve konuşurken çene ileri, geri, yanlara veya dairesel olarak hareket edebilir.

♦ Küçük yaştaki çocuklarda çene normal bir menteşe gibi sadece yukarı aşağı hareket eder. Daimi dişlerin çıkması ile hareket kabiliyeti ve diğer hareketler gelişir.

4. Dental Radyografiler (x-ray) Görüntüleme ve Yorumlanması
Dental radyografi diş ve kemiğin içinin fotoğrafıdır.
♦ Panoramik film nasıl yorumlanır:
Panoramik filmde yumuşak dokular siyah renkte, sert dokular beyaz renkte görünür.
♦ Filmde Gri/siyah renkte görünenler:

  • Çürük
  • Apse
  • Pulpa (sinir ve kan damarları)
  • Dişler arasındaki boşluklarda yer alan dişeti

♦ Filmde beyaz/krem renginde görünenler :

  • Mine
  • Metal dolgular, metal destekli kaplama kuron-köprüler, implantlar beyaz görünür.
  • Dentin tabakası kremsi beyaz renkte görünür.

♦ Kemik, gri ve beyaz alacalı renkte görünür. Dişlerin etrafında kenar çizgisi olarak ince beyaz bir çizgi vardır.


Commentaires

Chargement en cours...